Το σπερμοδιάγραμμα είναι μία από τις βασικότερες εξετάσεις για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας. Συνήθως αποτελεί μέρος του αρχικού ελέγχου ενός ζευγαριού που αντιμετωπίζει δυσκολία στη σύλληψη, καθώς μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες για την ποσότητα και την ποιότητα του σπέρματος.

Αν σας έχει ζητηθεί να κάνετε σπερμοδιάγραμμα, είναι φυσιολογικό να έχετε ερωτήσεις:

«Πώς πρέπει να προετοιμαστώ;»

«Τι ακριβώς εξετάζει το σπέρμα;»

«Τι σημαίνει αν κάποια τιμή είναι χαμηλή;»

Το σπερμοδιάγραμμα είναι μια απλή εργαστηριακή εξέταση, αλλά η σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων χρειάζεται να γίνεται στο πλαίσιο του συνολικού ιστορικού του άνδρα και του ζευγαριού. Οι τιμές μιας μεμονωμένης εξέτασης δεν μπορούν από μόνες τους να επιβεβαιώσουν ή να αποκλείσουν τη γονιμότητα.

Τι είναι το σπερμοδιάγραμμα;

Το σπερμοδιάγραμμα είναι εργαστηριακή εξέταση του σπέρματος που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση παραμέτρων οι οποίες σχετίζονται με την ανδρική αναπαραγωγική ικανότητα.

Στο δείγμα αξιολογούνται, μεταξύ άλλων:

• ο όγκος του σπέρματος
• η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων
• η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων
• η μορφολογία τους
• η παρουσία άλλων κυττάρων ή ευρημάτων, όταν χρειάζεται

Η εξέταση πραγματοποιείται με τυποποιημένες εργαστηριακές μεθόδους, σύμφωνα με τις σύγχρονες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.

Γιατί γίνεται το σπερμοδιάγραμμα;

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασικό μέρος της αρχικής αξιολόγησης της ανδρικής γονιμότητας.

Όταν ένα ζευγάρι αντιμετωπίζει δυσκολία στη σύλληψη, είναι σημαντικό να αξιολογούνται παράλληλα και οι δύο σύντροφοι. Οι κατευθυντήριες οδηγίες AUA/ASRM συστήνουν ιστορικό αναπαραγωγικής υγείας και τουλάχιστον ένα σπερμοδιάγραμμα στην αρχική αξιολόγηση του άνδρα.

Η εξέταση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό:

• χαμηλής συγκέντρωσης σπερματοζωαρίων
• μειωμένης κινητικότητας
• διαταραχών στη μορφολογία
• απουσίας σπερματοζωαρίων στο δείγμα
• άλλων ευρημάτων που μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση

Πώς γίνεται το σπερμοδιάγραμμα;

Το δείγμα σπέρματος συλλέγεται συνήθως με εκσπερμάτιση σε ειδικό αποστειρωμένο δοχείο που παρέχεται από το εργαστήριο.

Η συλλογή γίνεται σε χώρο του εργαστηρίου ή, σε ορισμένες περιπτώσεις και σύμφωνα με τις οδηγίες του κέντρου, στο σπίτι με άμεση μεταφορά του δείγματος.

Είναι σημαντικό να ακολουθούνται ακριβώς οι οδηγίες του εργαστηρίου σχετικά με τη συλλογή και τη μεταφορά του δείγματος, ώστε τα αποτελέσματα να είναι όσο το δυνατόν πιο αξιόπιστα.

Πώς πρέπει να προετοιμαστώ για το σπερμοδιάγραμμα;

Η σωστή προετοιμασία είναι σημαντική.

Το εργαστήριο θα σας δώσει συγκεκριμένες οδηγίες σχετικά με την αποχή από την εκσπερμάτιση πριν από τη συλλογή του δείγματος. Η διάρκεια που συστήνεται μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το πρωτόκολλο του εργαστηρίου.

Είναι επίσης σημαντικό να ενημερώσετε τον γιατρό για:

• φάρμακα που λαμβάνετε
• πρόσφατες ασθένειες ή πυρετό
• προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή των γεννητικών οργάνων
• ιστορικό λοιμώξεων
• προηγούμενα προβλήματα γονιμότητας

Όλα αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Τι δείχνει ένα σπερμοδιάγραμμα;

Το σπερμοδιάγραμμα εξετάζει διαφορετικές παραμέτρους του δείγματος.

Όγκος σπέρματος

Μετράται η συνολική ποσότητα του δείγματος που συλλέχθηκε.

Ο όγκος αξιολογείται μαζί με τις υπόλοιπες παραμέτρους και δεν αποτελεί από μόνος του μέτρο της ανδρικής γονιμότητας.

Συγκέντρωση σπερματοζωαρίων

Δείχνει πόσα σπερματοζωάρια υπάρχουν σε συγκεκριμένο όγκο σπέρματος.

Μια χαμηλή συγκέντρωση μπορεί να μειώνει τις πιθανότητες φυσικής σύλληψης, αλλά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η εγκυμοσύνη είναι αδύνατη.

Κινητικότητα

Η κινητικότητα δείχνει πόσο καλά κινούνται τα σπερματοζωάρια.

Η κίνηση είναι σημαντική επειδή τα σπερματοζωάρια πρέπει να μπορούν να κινηθούν μέσα στο γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα και να φτάσουν στο ωάριο.

Μορφολογία

Η μορφολογία αφορά το σχήμα και τη δομή των σπερματοζωαρίων.

Η αξιολόγηση της μορφολογίας αποτελεί μέρος της συνολικής εικόνας του σπερμοδιαγράμματος και δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα από τις υπόλοιπες παραμέτρους.

Τι σημαίνει «φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα»;

Ένα φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα σημαίνει ότι οι βασικές παράμετροι βρίσκονται μέσα στα αναμενόμενα εργαστηριακά όρια.

Ωστόσο, δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τιμή που να μπορεί από μόνη της να απαντήσει αν ένας άνδρας είναι γόνιμος ή όχι.

Οι οδηγίες AUA/ASRM τονίζουν ότι οι μεμονωμένες παράμετροι του σπέρματος παρουσιάζουν σημαντική βιολογική μεταβλητότητα και ότι οι τιμές πάνω ή κάτω από ένα όριο δεν προβλέπουν από μόνες τους τη γονιμότητα ή την υπογονιμότητα.

Για αυτό η αξιολόγηση γίνεται συνολικά.

Τι σημαίνει ένα παθολογικό σπερμοδιάγραμμα;

Ένα αποτέλεσμα εκτός των αναμενόμενων ορίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άνδρας δεν μπορεί να αποκτήσει παιδί.

Το σπέρμα μπορεί να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις από δείγμα σε δείγμα. Για αυτό, όταν το πρώτο σπερμοδιάγραμμα εμφανίζει σημαντικές αποκλίσεις, ο γιατρός μπορεί να συστήσει επανάληψη της εξέτασης. Οι AUA/ASRM αναφέρουν ότι, ιδιαίτερα όταν το πρώτο αποτέλεσμα είναι παθολογικό, είναι σημαντικό να αξιολογούνται τουλάχιστον δύο δείγματα, ιδανικά με απόσταση περίπου ενός μήνα.

Η σημασία ενός αποτελέσματος εξαρτάται επίσης από το αν υπάρχει μία μόνο διαταραχή ή περισσότερες ταυτόχρονα.

Τι μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα;

Η ποιότητα και οι παράμετροι του σπέρματος μπορούν να επηρεαστούν από διάφορους παράγοντες.

Μεταξύ άλλων, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει:

• πρόσφατο πυρετό ή ασθένεια
• φαρμακευτική αγωγή
• κάπνισμα και χρήση ουσιών
• κατανάλωση αλκοόλ
• ορμονικές διαταραχές
• προηγούμενες επεμβάσεις
• λοιμώξεις ή προβλήματα του αναπαραγωγικού συστήματος
• κιρσοκήλη
• γενετικούς παράγοντες

Η πλήρης αξιολόγηση βοηθά να εντοπιστούν πιθανές διορθώσιμες αιτίες ανδρικής υπογονιμότητας.

Χρειάζεται μόνο σπερμοδιάγραμμα για τον έλεγχο της ανδρικής γονιμότητας;

Όχι πάντα.

Το σπερμοδιάγραμμα αποτελεί βασική εξέταση, αλλά δεν είναι ολόκληρος ο έλεγχος.

Αν τα αποτελέσματα είναι σημαντικά παθολογικά ή υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα και ευρήματα, μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως ορμονικός έλεγχος, κλινική εξέταση ή εξειδικευμένος γενετικός έλεγχος.

Για παράδειγμα, οι οδηγίες AUA/ASRM προτείνουν συγκεκριμένο ορμονικό ή γενετικό έλεγχο σε άνδρες με σοβαρές διαταραχές της παραγωγής σπέρματος ή άλλες ενδείξεις.

Μπορεί ένας άνδρας με χαμηλό αριθμό σπερματοζωαρίων να γίνει πατέρας;

Σε πολλές περιπτώσεις, ναι.

Η χαμηλή συγκέντρωση σπερματοζωαρίων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν μπορεί να επιτευχθεί εγκυμοσύνη.

Ανάλογα με τη συνολική εικόνα, μπορεί να εξεταστούν διαφορετικές επιλογές, από την αντιμετώπιση μιας υποκείμενης αιτίας μέχρι θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI), ενώ όταν οι διαταραχές είναι πιο σοβαρές μπορεί να εξεταστεί IVF ή ICSI. Η επιλογή εξαρτάται από τα αποτελέσματα του ελέγχου και τα χαρακτηριστικά και των δύο συντρόφων.

Πότε πρέπει να γίνει έλεγχος ανδρικής γονιμότητας;

Ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί να αποκτήσει παιδί χωρίς αποτέλεσμα, αλλά και νωρίτερα όταν υπάρχει γνωστός παράγοντας που μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητα.

Ιδιαίτερα χρήσιμος μπορεί να είναι όταν υπάρχει:

• ιστορικό προβλημάτων στους όρχεις
• προηγούμενη χειρουργική επέμβαση στην περιοχή
• κιρσοκήλη
• σεξουαλική ή εκσπερματιστική δυσλειτουργία
• προηγούμενη χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία
• γνωστή ορμονική ή γενετική διαταραχή
• προηγούμενο παθολογικό σπερμοδιάγραμμα

Η αξιολόγηση του άνδρα και της γυναίκας καλό είναι να γίνεται παράλληλα όταν υπάρχει δυσκολία σύλληψης.

Σπερμοδιάγραμμα: Το αποτέλεσμα δεν είναι ολόκληρη η εικόνα

Το σπερμοδιάγραμμα είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας, αλλά ένα αποτέλεσμα δεν πρέπει να ερμηνεύεται μεμονωμένα.

Η συγκέντρωση, η κινητικότητα, η μορφολογία και οι υπόλοιπες παράμετροι αξιολογούνται μαζί, σε συνδυασμό με το ιστορικό και τη συνολική εικόνα του ζευγαριού.

Στο Embryowish, η αξιολόγηση της ανδρικής γονιμότητας πραγματοποιείται στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης, ώστε να εντοπιστούν πιθανοί παράγοντες που επηρεάζουν τη σύλληψη και να προταθούν τα κατάλληλα επόμενα βήματα.

Αν θέλετε να αξιολογήσετε την ανδρική γονιμότητα ή έχετε ένα αποτέλεσμα σπερμοδιαγράμματος που θέλετε να κατανοήσετε καλύτερα, μπορείτε να προγραμματίσετε μια δωρεάν πρώτη συμβουλευτική επίσκεψη στο Embryowish.